KURULUŞUNDAN ARTUKLULARA KADAR
Yukarıda milattan önce kimlerin
elinde kaldığını bilmediğimizi ifade etmiştik. Milattan sonraki asırlarda
Bizans ve Sasanilerin mücadele sahası olmuş, kimi zaman Bizanslıların, kimi
zaman da Sasanilerin eline geçmiştir. M.S. 4. asrın ortalarında Bizanslılar
buraya yaptırdıkları sağlam kale ile bölgedeki ve Hasankeyf’teki hakimiyetlerini
pekiştirmişlerdir. Muhtemelen bir daha burayı Sasanilere kaptırmamışlardır.
Müslümanlar Hasankeyf’i Hz. Ömer döneminde h.l 71 m. 638 yılında
fethettiler .Bu tarihten itibaren Hıristiyan ahali burada yaşamakla
birlikte hep Müslümanların hakimiyetinde kaldı.Önce Emeviler, sonra Abbasiler
tüm bölge ile beraber Hasankeyf’e de hükmettiler. Bu dönemde Hasankeyf'in
stratejik bir önemi olmadığı için pek dikkatleri çekmedi. Hamdaniler (m.906-990)
ve Mervanilerin (m.990-1096) hakimiyetleri döneminde Hasankeyf aynı özelliğini
korudu. Bu hanedanlar Hasankeyf’i merkez edinmediklerinden burayı temsilcileri
vasıtası ile idare ettiler. Günümüzde civardaki ''Mervani'' (Akyar) Köyü ve o
yönden Hasankeyf e getirilen su yolu dışında Mervanilerle ilgili bir ize
rastlanmıyor